Fiziologjia Respiratore ne Shtatzeni: Kur Renia e FEV1 nuk Eshte "Thjesht Shtatzeni"
Ilir Halili
Pneumolog
Veshtiresia ne frymemarrje eshte nje ankese ne shtatzeni, dhe shpeshhere eshte plotesisht fiziologjike. Kjo e ben edhe me te rendesishme dallimin midis asaj qe ndryshon normalisht te sistemi respirator gjate shtatzenise dhe asaj qe nuk ndryshon. Pikerisht kjo e dyta eshte treguesi qe nuk duhet anashkaluar dhe duhet kuptuar arsyeja pse ndodh.
Veshtiresia ne frymemarrje (dispnea) eshte nje ankese ne shtatzeni, dhe shpeshhere eshte plotesisht fiziologjike. Kjo e ben edhe me te rendesishme dallimin midis asaj qe ndryshon normalisht te sistemi respirator gjate shtatzenise dhe asaj qe nuk ndryshon. Pikerisht kjo e dyta eshte treguesi qe nuk duhet anashkaluar dhe duhet kuptuar arsyeja pse ndodh.
Çfare ndryshon normalisht gjate shtatzenise
Estrogjeni rrit ndjeshmerine e receptoreve te progesteronit ne qendrat respiratore. Progesteroni, nga ana e vet, vepron si stimulues respirator dhe shkakton hiperventilim fiziologjik. Ventilimi per minut rritet 30%–50%, kryesisht permes rritjes se volumit te ajrit qe merret ose nxirret per cdo frymemarrje, quajtur ndryshe edhe si volumi tidal (tidal volume); frekuenca respiratore nuk ndryshon, pra kemi nje frymemarrje me te thelle, por jo me te shpejte. Efekti neto eshte: presioni i oksigjenit (PO₂) ne gjakun arterial me i larte, presioni i dioksidit te karbonit (PCO₂) ne gjakun arterial me i ulet, dhe nje alkaloze respiratore e kompensuar plotesisht. Pra kjo konsiderohet si nje gjendje acido-bazike plotesisht normale per shtatzenine.
Paralelisht, volumet statike te mushkerive bien me avancimin e shtatzenise: volumi rezerve ekspirator bie 40%, volumi rezidual 20%, dhe kapaciteti funksional mbetes (Functional Residual Capacity, FRC) 20%– 25%. Kjo renie e volumeve statike shpjegon dispnene fiziologjike te shtatzenise, pra ndjesine e mungeses se frymes, e cila eshte e shpeshte ne shtatzeni edhe pa asnje patologji.
Çfare NUK ndryshon dhe pse ka rendesi
Ne kontrast me keto ndryshime, FEV1 (Forced Expiration Volume 1 sec, ajri i ekspiruar ne menyre te sforcuar ne sekondin e pare) dhe FVC (Forced Vital Capacity, kapaciteti vital i sforcuar) mbeten te pandryshuara ose rriten lehte gjate shtatzenise ne pergjithesi. Raporti FEV1/FVC nuk ndryshohet nga vete shtatzenia. Kjo eshte pika klinike qendrore: shtatzenia normale nuk e ul as FEV1-in, as raportin FEV1/FVC. Prandaj, çdo renie e njerit prej tyre duhet te ngreje shqetesim dhe te nxise hetim te metejshem, e nuk duhet t'i atribuohet vete shtatzenise.
Kjo nuk do te thote se pacientet me astme nisin nga i njejti nivel baze vlerash : nje studim i vitit 2021, gjeti se FEV1-i baze ishte 9% me i ulet te grate shtatzena me astme krahasuar me ato shtatzena pa astme (qe ishte grupi i kontrollit). Por brenda se njejtes paciente, nje renie e re e FEV1 gjate shtatzenise mbetet sinjal alarmi, jo gjetje e pritshme.
Ne praktike, kjo do te thote se dispnea e zakonshme e shtatzenise nuk shoqerohet me renie te FEV1 apo te raportit FEV1/FVC. Nese keto vlera bien, shkaku duhet kerkuar pertej vete shtatzenise.
Keywords
Burimet
1. Jensen D, Duffin J, Lam YM, et al. Physiological mechanisms of hyperventilation during human pregnancy. Respir Physiol Neurobiol. 2008;161(1):76-86 2. Jensen ME, Robijn AL, Gibson PG, et al. Longitudinal analysis of lung function in pregnant women with and without asthma. J Allergy Clin Immunol Pract. 2021;9(4):1578-1585.e3. 3. Teelucksingh S, Davis JD, Nelson-Piercy C. Asthma and Pregnancy: A Narrative Review. CHEST. 2026;169(3):605–615.
Shpërndaj artikullin:
Reklamë