CRP dhe Prokalcitonina ne CAP: Per Nderprerjen e Antibiotikeve, Jo Fillimin e Tyre
Ilir Halili
Pneumolog
Proteina C-reaktive (CRP) dhe prokalcitonina (procalcitonin, PCT) perdoren ne vleresimin fillestar te pneumonise se fituar ne komunitet (community-acquired pneumonia, CAP), shpesh duke pritur qe nje vlere e larte do ta beje vendimin per nisjen e antibiotikeve me te thjeshte e me objektiv. Te dhenat aktuale tregojne nje pamje me nuanca, dhe ne disa aspekte, te kundert me pritshmerine klinike te zakonshme.
Proteina C-reaktive (CRP) dhe prokalcitonina (procalcitonin, PCT) perdoren ne vleresimin fillestar te pneumonise se fituar ne komunitet (community-acquired pneumonia, CAP), shpesh duke pritur qe nje vlere e larte do ta beje vendimin per nisjen e antibiotikeve me te thjeshte e me objektiv. Te dhenat aktuale tregojne nje pamje me nuanca, dhe ne disa aspekte, te kundert me pritshmerine klinike te zakonshme.
Pse nuk mjaftojne per te filluar antibiotiket
Me nje cut-off prej 50 mg/L, CRP ka sensitivitet dhe specificitet te dyja rreth 75%. Prokalcitonina, me nje cut-off 0.5 µg/L, tregon nje profil edhe me te pabalancuar: sensitivitet vetem 44%, kundrejt specificitetit 93%. Kjo performance "modeste" e te dy biomarkereve shpjegon pse disa protokolle udhezuese (europiane dhe amerikane) rekomandojne ne menyre te qarte kunder perdorimit te tyre per te vendosur nisjen e trajtimit antimikrobial. Asnje prej dy testeve, i marre vetem, nuk e zevendeson vleresimin klinik, i cili duhet ta shoqeroje gjithmone interpretimin e çdo vlere laboratorike.
Ku e tregojne vleren e tyre: nderprerja e trajtimit
Prokalcitonina ka nje vlere te provuar ne de-eskalimin e antibiotikeve ne gjendjet septike qe lindin nga CAP e rende dhe infeksione te tjera te renda. Kjo eshte e kunderta e logjikes fillestare: nje biomarker i rritur shihet shpesh si arsye per te filluar trajtim, jo per ta nderprere ate. Roli i CRP ne kete kontekst specifik mbetet me pak i qarte se ai i prokalcitonines. Ne terma praktike, algoritmet e bazuara ne biomarkere kane ulur kohezgjatjen mesatare te trajtimit antibiotik ne 4.0 dite me CRP si referim dhe ne 5.5 dite me prokalcitoninen si referim, krahasuar me 7.0 dite te kujdesit standard pa kete udhezim.
Rilexuar ne kete menyre, CRP dhe prokalcitonina nuk jane teste ku mund te bazohesh teper per fillimin e antibiotikeve ne CAP, por jane mjete qe ndihmojne te percaktosh kur mund t'i nderpresesh ato me heret, sidomos prokalcitonina te pacientet me semundje te rende. Perdorimi i tyre ne menyren e kundert rrezikon te dyja skajet e te njejtit gabim: trajtim te panevojshem kur nisen mbi bazen e nje vlere laboratorike qe s'ka fuqine ta justifikoje ate, ose vonese trajtimi kur pritet nje rezultat perpara diçkaje qe tashme eshte klinikisht e qarte.
Keywords
Burimet
1. Gentilotti E, De Nardo P, Cremonini E, et al. Diagnostic accuracy of point-of-care tests in acute community-acquired lower respiratory tract infections. A systematic review and meta-analysis. Clin Microbiol Infect 2022; 28: 13–22. 2. Zhang K, Xie K, Zhang C, Liang Y, Chen Z, Wang H. C-reactiveprotein testing to reduce antibiotic prescribing for acute respiratory infections in adults: a systematic review and meta-analysis. J Thorac Dis 2022; 14: 123–34 3. Reyes LF, Conway Morris A, SerranoMayorga C, Derde LPG, Dickson RP, Martin-Loeches I. Community-acquired pneumonia. Lancet. Publikuar online 16 tetor 2025. doi:10.1016/S0140-6736(25)01493-X (Seminar)
Shpërndaj artikullin:
Reklamë